5 (100%) 1 vote

Rak płuc – co i jak z najlepszego źródła

Dzisiejszego dnia Nature opublikowało na swojej stronie internetowej suplement rak płucz darmowym dostępem dla każdego. Suplement ten poświęcony jest tematyce raka płuc. Możemy dowiedzieć się z niego o metodach diagnostycznych, nowych sposobach leczenia czy epidemiologii. Bardzo wszystkim polecam zajrzenie do tego dodatku, gdyż jest on napisany w sposób dostępny dla każdego i może wzbogacić wiedzę również człowieka nienaukowca. W związku z tym suplementem również na moim blogu postanowiłam zamieścić krótki post o raku płuc, tak, aby zachęcić więcej osób do poszerzenia wiedzy w tym temacie.

Zacznijmy od początku czyli od definicji nowotworu płuc, który tworzą komórki nieprawidłowe występujące w obydwu lub tylko w jednym płucu. Takie komórki nie funkcjonują jak komórki prawidłowe płuc i mogą zaburzać funkcjonowanie płuc jako organu odpowiadającego za dostarczanie tlenu do organizmu. Rak płuc, jak i inne nowotwory, ma podłoże genetyczne. W komórkach naszego organizmu jest zakodowana informacja o białkach w postaci DNA – kwasu deoksyrybonukleinowego. W czasie podziału komórek (zwiększania ich ilości) dochodzi do duplikacji DNA, a następnie do jego rozdziału pomiędzy komórki – starą i nowo powstającą. Stare komórki w końcu umierają, a zastępuje je nowa generacja.

Rozwój nowotworu płuc rozpoczyna się w momencie, gdy dojdzie do powstania błędu lub mutacji w komórkowym DNA. Tego typu zmiany mogą być spowodowane przez proces starzenia organizmu lub przez czynniki środowiskowe w tym np. palenie tytoniu czy wdychanie cząsteczek azbestu. Gdy dojdzie do błędu w DNA komórka dzieląc się przekazuje kolejnym komórkom potomnym niewłaściwą informacje genetyczną. Oczywiście w organizmie istnieją liczne procesy, które maja zapobiegać błędom lub je wyłapywać, lecz w niekorzystnych warunkach może dochodzić do większej ich liczby i istnieje większe ryzyko, że nie zostaną one „wyłapane”. Komórki z nieprawidłowym DNA nie mogą być komórkami funkcjonalnymi, a dodatkowo często mogą się one rozprzestrzeniać po reszcie organizmu tworząc nowe ogniska choroby – proces ten nazywany jest metastazą. Nie każdy typ nowotworu może się przemieszczać.

Wyróżniamy pod tym względem dwa typy nowotworów: złośliwy i niezłośliwy. Nowotwór złośliwy jest bardziej ekspansywny od tego drugiego i może dawać przeżuty na inne organy, nacieka na nie i charakteryzuje się szybkim wzrostem. Dodatkowo można wyróżnić raka płuc pierwotnego, który rozpoczyna się w komórkach płuc poprzez zaburzenia w ich materiale DNA. Czasami rak płuc powstaje również w wyniku przerzutów z innych organów np. komórki raka piersi często mogą wędrować do płuc, gdzie się rozwijają.

Rak płuc jak pewnie każdemu wiadomo wiązany jest bardzo często z paleniem tytoniu. Co potwierdzają badania. Paląc zwiększamy ryzyko zachorowania na ten nowotwór od 5 do 10 razy, a dym papierosowy jest przyczyną powyżej 80% przypadków raka płuc (wdł. danych WHO). Choroba ta należy do grupy chorób wiążących się z mało optymistycznymi diagnozami. Odpowiedzialna za to jest najczęściej zbyt późna diagnoza. Przeżywalność pacjentów w ciągu roku od diagnozy lekko wzrosła – według WHO w roku 1973 wynosiła 32%, a w roku 1994 41%. Jednak przeżywalność w ciągu 5 lat od wykrycia choroby pozostaje bez zmian.

Na szczęście obecnie pojawiają się coraz to nowe metody walki z tym nowotworem do których należy miedzy innymi immunoterapia, która szerzej opisana jest we wspomnianym suplemencie Nature. Przeczytamy tam również o potencjalnym sposobie walki z tą chorobą dostosowanym bezpośrednio do pacjenta (tzw. medycyna spersonalizowana). Także zachęcam jeszcze raz wszystkich zainteresowanych tematem na stronę Nature. Tym bardziej, że darmowy dostęp do tych materiałów będziemy mieli tylko przez 6 miesięcy.

 

Grupa naukowców z Międzynarodowego Centrum Chorób Nowotworowych odkryła nową, obiecującą szczepionkę opartą na zmutowanym, specyficznym białku, które jest związane z nowotworami mózgu. Szczepionka charakteryzuje się tym, że zwiększa odpowiedź układu immunologicznego u myszy skierowaną przeciwko nowotworowi hamując jego rozwój. Szczepionka, chociaż dopiero testowana na myszach, daje nadzieje na wykorzystanie jej u ludzi. Otrzymane wyniki zostały opublikowane w Nature.

W pewnych typach nowotworów, w tym glejakach (nowotwory mózgu), znaleziono powiązanie z rozwojem choroby z mutacją w genie białka IDH1. W około 70% przypadkach niektórych typów glejaków, mutacja w tym genie powoduje substytucję (podmianę) jednego z aminokwasów w białku IDH1, co skutkuje transformacją normalnej komórki w komórkę nowotworową.

Część chorych wykazuje naturalnie wysoki poziom odpowiedzi immunologicznej skierowanej przeciwko chorym komórkom. Część tego zmutowanego białka, występującego na komórkach niewłaściwych, prezentowana jest w systemie MHC klasy II (rodzaj prezentacji antygenu komórkom odpornościowym). Prezentacja nieprawidłowego IDH1 z wykorzystaniem MHCII powoduje wzmocnienie odpowiedzi układu odpornościowego przeciwko chorym komórkom. Niestety odpowiedź ta jest niewystarczająca do zahamowania rozwoju nowotworu.
Naukowcy wiedząc, że zmutowana forma białka stymuluje odpowiedź immunologiczną, postanowili wykorzystać ten fakt do stworzenia nowotworowo-specyficznej szczepionki. Podstawowym celem szczepionek antynowotworowych jest zwiększenie zdolności układu immunologicznego do rozpoznania cech charakterystycznych nowotworu jako obcych (specyficznych białek na ich powierzchni). Jest to trudne zadanie i dotychczas nie udało się osiągnąć satysfakcjonujących wyników.
Zmutowane białko IDH1 wygląda obiecująco jako cel badań, gdyż znajdowane jest w większości komórek nowotworowych. Badacze zastosowali szczepionkę oparta na sztucznie uzyskanym fragmencie białka IDH1 zmutowanym w taki sposób jak występuje w nowotworach. To właśnie ten wykorzystany fragment prezentowany jest w systemie MHCII.
Grupa badawcza zastosowała szczepionkę u myszy u której zastąpiono wszystkie cząsteczki MHC przez cząsteczki MHC ludzkiego, tak aby jak najlepiej przewidzieć jej działanie u ludzi.

Odpowiedź wywołana przez szczepionkę była wystarczająca, aby zahamować rozwój nowotworowych komórek z mutacja w IDH1. Zaobserwowano również, że w przypadku komórek zdrowych nie dochodzi do hamowania ich rozwoju, a wiec szczepionka działa tylko przeciwko komórkom niewłaściwym. Ciągle jest za wcześnie na radość z uzyskanych wyników. Otrzymane wyniki są obiecujące, ale badany układ wymaga jeszcze miedzy innymi badań na ludziach, które są planowane w najbliższym czasie.

Kategorie: Nowotwory